ΙΣΤΟΡΙΑ
Ο αμπελώνας της Σαντορίνης αποτελεί έναν από τους αρχαιότερους αμπελώνες σε παγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με αρχαιολογικές έρευνες και ανασκαφές που έχουν γίνει υπάρχουν σημάδια για καλλιέργεια αμπελιού τουλάχιστον από τον 17ο αιώνα π.Χ.
Ο αμπελώνας αυτός καταστράφηκε γύρω στο 1600 π.Χ. με την μεγάλη έκρηξη του ηφαιστείου, και άρχισε να ξαναδημιουργείται από το 1200 π.Χ. , όπου και το νησί άρχισε να κατοικείται ξανά. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι από τότε μέχρι και σήμερα το αμπέλι καλλιεργείται συνεχώς μιας και αποτελούσε βασικό κομμάτι της κοινωνίας του νησιού.
ΕΔΑΦΟΣ
Το έδαφος είναι ένα μίγμα λάβας, ηφαιστειακής γης και τέφρας. Αυτό το ηφαιστειογενές έδαφος έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε οργανική ύλη κάνοντας το ανθεκτικό σε ασθένειες.
Μοναδικό στοιχείο του αμπελώνα του νησιού αποτελεί το γεγονός ότι πολλά κλήματα είναι ‘αυτόριζα’. Λόγω του εδάφους του νησιού , η φυλλοξήρα – ένα μικροσκοπικό έντομο που κατέστρεψε την πλειονότητα των αμπελώνων της Ευρώπης – δεν μπόρεσε ποτέ να επιβιώσει στις συνθήκες της Σαντορίνης με αποτέλεσμα να μιλάμε σήμερα για αμπέλια που μπορεί να ξεπερνάνε τα 150 έτη.
ΚΛΙΜΑ
Το κλίμα της Σαντορίνης αποτελείται από ήπιους χειμώνες και ζεστά μακρά καλοκαίρια. Τα μειωμένα επίπεδα βροχόπτωσης και οι δυνατοί άνεμοι έχουν σαν αποτέλεσμα την πολύ χαμηλή απόδοση η οποία είναι περίπου 350 κιλά ανά στρέμμα. Με σκοπό την προστασία από τους ανέμους , τα αμπέλια κλαδεύονται σε χαμηλό κυκλικό σχήμα το οποίο ονομάζεται κουλούρα. Παράλληλα τα υψηλά επίπεδα υγρασίας βοηθούν το έδαφος να συγκρατεί νερό κατά την νύχτα και να το δίνει πίσω στο αμπέλι κατά την διάρκεια της ημέρας.
ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ
Η Σαντορίνη έχει περίπου 40 διαφορετικές γηγενείς ποικιλίες που εκτείνονται στα 13.000 στρέμματα αμπελώνα του νησιού. Η πιο σημαντική είναι το Ασύρτικο το οποίο καλύπτει το 80% του αμπελώνα. Μαζί με το Ασύρτικο άλλες ποικιλίες όπως το Αηδάνι, το Αθήρι, το Μαυροτράγανο και η Μαντηλαριά χρησιμοποιούνται από τα οινοποιεία για την παραγωγή ξηρών και γλυκών οίνων.
Συνοπτικά , θα λέγαμε ότι τα βασικά στοιχεία και ιδιαιτερότητες του σαντορινιού αμπελώνα είναι: α) το ηφαιστιογενές έδαφος , β) ο τρόπος κλαδέματος, και γ) το πολύ ξερικό – άνυδρο κλίμα.
Βαγγέλης Γαβαλάς
