Από μικρή άκουγα να μου λένε για βιταμίνες… Την πρωτιά την είχε βεβαίως η μητέρα μου. Θυμάμαι πριν τις προπονήσεις μου έστιβε μια πορτοκαλάδα που με το ζορι έπινα. Ασε δε στα κρυολογήματα… Πιες έχει βιταμίνη C. Πιες έχει βιταμίνη C! Ετσι έμαθα την βιταμίνη C. Μετά η φίλη μου τα καλοκαίρια… Να τρως καρότα να μαυρίσεις! Εχουν βιταμίνη Α. Ετσι έμαθα την βιταμίνη Α. Η δε ξαδέρφη μου να πίνεις βιταμίνη Ε κάνει καλό στο δέρμα…Ετσι έμαθα την βιταμίνη Ε.
Και κάπως έτσι αναπτύχθηκε μια πρώτη σχέση με τον όρο βιταμίνη. Τι είναι όμως οι βιταμίνες? Ας το δούμε …
Οι βιταμίνες είναι οργανικές χημικές ενώσεις, οι οποίες σε μικρές ποσότητες είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη και την ομαλή λειτουργία του οργανισμού μας.
Το σώμα μας όμως δεν είναι σε θέση να παράγει τις περισσότερες βιταμίνες και έτσι τις παίρνουμε από τη διατροφή μας.
Η έλλειψη μιας ή περισσοτέρων βιταμινών ή και αντίστροφα η υπερβολική τους κατανάλωση μπορεί να προκαλέσει παθολογικά προβλήματα, διαταραχές και αντιδράσεις στον μεταβολισμό μας για αυτό λοιπόν θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να έχουμε γνωση με ποιο τρόπο και σε τι ποσότητες τις λαμβάνουμε.
Διακρίνονται σε 2 κατηγορίες, τις υδατοδιαλυτές βιταμίνες (C και βιταμίνες συμπλέγματος Β) και τις λιποδιαλυτές (Α, D, Ε, Κ), που η απορρόφησή τους γίνεται μέσω των λιπών της διατροφής.
Βιταμίνη Α
Η βιταμίνη Α (ρετινόλη) είναι σημαντική για την όραση. Σημαντικός επίσης ο ρόλος της για την άμυνα του οργανισμού και για τον μεταβολισμό και την ανάπτυξη των κυττάρων.
Οι υπερβολικές δόσεις όμως βιταμίνης Α μπορούν να προκαλέσουν τοξικότητα και βλάβη στο συκώτι καθώς επίσης σε κάποιες περιπτώσεις προκαλούν οπτικά προβλήματα και αυξάνουν τον κίνδυνο για κατάγματα.
Πλούσιες πηγές της βιταμίνης Α είναι το συκώτι, αβγά, τα γαλακτοκομικά προϊόντα(κατσικίσιο τυρί), τα λιπαρά ψάρια (τόνος, σολωμός), πολύχρωμα φρούτα και λαχανικά (πεπόνι, βερύκοκκο, σπανάκι, καρότα)
ΒΙΤΑΜΙΝΗ Β6 (ή Πυριδοξίνη)
Αναγκαία για κυτταρικές λειτουργίες και για το νευρολογικό σύστημα.
Τροφοδοτεί με ενέργεια τον οργανισμό.
Η έλλειψή της συνδέεται συνήθως με ζαλάδες, κόπωση, αναιμία και δερματικά προβλήματα.
Πλούσιες πηγές της βιταμίνης Β6 είναι τα ψάρια, το βοδινό συκώτι και τα πουλερικά, τα ρεβίθια και τα φασόλια, η σόγια, τα δημητριακά, οι ξηροί καρποί και οι μπανάνες.
Βιταμίνη Β12
Η βιταμίνη Β12 είναι αναγκαία για το αιμοποιητικό σύστημα και για το νευρικό σύστημα. Επίσης, παίζει σημαντικό ρόλο στον μεταβολισμό των πρωτεϊνών.
Ελλείψεις μπορούν να προκληθούν λόγω κακής διατροφής και εξ’ αιτίας κακής απορρόφησης που προκαλείται από ασθένειες του στομαχιού ή του εντέρου.
Η μειωμένη πρόσληψη της βιταμίνης Β12 μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη ειδικά στον εγκέφαλο και στο νευρικό σύστημα. Επίσης, έχουν παρατηρηθεί συμπτώματα όπως λήθαργος, κατάθλιψη, κακή μνήμη, δύσπνοια, πονοκέφαλοι και χλωμό δέρμα.
Πλούσιες πηγές της βιταμίνης Β12 είναι το ψάρι, τα μύδια, το κρέας, τα πουλερικά, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Οι χορτοφάγοι που δεν τρωνε καθόλου τρόφιμα ζωικής προέλευσης, χρειάζονται να παίρνουν βιταμίνη Β12.
ΒΙΤΑΜΙΝΗ Β9 (Φυλλικό ή φολικό οξύ)
Το φυλλικό οξύ ανήκει στην οικογένεια των βιταμινών Β. Παίζει μεγάλο ρόλο για την αναιμία και για εκ γενετης σχετικά προβλήματα.
Επίσης θεωρείται ότι βοηθά στην πρόληψη του καρκίνου του μαστού και του παχέος εντέρου. Επιπρόσθετα βοηθά εναντίον των καρδιακών παθήσεων.
Απαραίτητο στην γρήγορη κυτταρική διαίρεση ειδικά στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.
Το φυλλικό οξύ περιέχεται σε πράσινα φυλλώδη λαχανικά, σε δημητριακά, στα φασόλια, στις φακές, στα αβοκάντο, στις μπανάνες, στις φράουλες, στο χυμό πορτοκαλιού, στα σπαράγγια , στη ζύμη, στο συκώτι μοσχαριού, στο κοτόπουλο, και στα θαλασσινά αλλά κύριως στα μαλάκια.
Βιταμίνη C
Η βιταμίνη C ανήκει στην κατηγορία των αντι- οξειδωτικών ουσιών.
Καταπολεμά τα κρυολογήματα , τις ιώσεις και ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα. Επίσης, βοηθά στην επούλωση των πληγών, στην ενδυνάμωση οστών και στην απορρόφηση του σιδήρου. Πιθανόν να συμβάλλει στην πρόληψη ορισμένων καρκίνων.
Πλούσιες πηγές της βιταμίνης C είναι τα εσπεριδοειδή, τα πορτοκάλια, τα λεμόνια, τα γκρέιπφρουτ, οι φράουλες, τα καρπούζια, οι ντομάτες, τα μπρόκολα, οι κίτρινες και οι κόκκινες πιπεριές, μαιντανός, θυμάρι.
Βιταμίνη D
Η βιταμίνη D δρα στον οργανισμό περιορίζοντας την ανάπτυξη και την διάσπαση των καρκινικών κυττάρων, διευκολύνει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και συμβάλλει στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης
Οι σοβαρότερες επιπλοκές της έλλειψης βιταμίνης D είναι:
Χαμηλά επίπεδα ασβεστίου και φωσφόρου στο αίμα
Εμφάνιση ραχίτιδας στα παιδιά και οστεοπόρωσης στους ενήλικες
Επίσης, η έλλειψη αυτής της βιταμίνης έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο:
Σκλήρυνσης κατά πλάκας, Σακχαρώδους διαβήτη, διαφόρων μορφών καρκίνου (ειδικά του εντέρου), καρδιακής νόσου, Ψυχιατρικών νόσων, Αυτοάνοσων νοσημάτων
Πλούσιες πηγές της βιταμίνης D είναι το μοσχαρίσιο συκώτι, ο σολομός, οι σαρδέλες, ο τόνος, τα στρείδια, ο κρόκος του αυγού, τα μανιτάρια, τα δημητριακά, ο ενισχυμένος χυμός πορτοκαλιού, το γιαούρτι και τυρί, από ζωικό ή φυτικό γάλα.
Βιταμίνη Ε
Βοηθά στην προστασία και την ανάπλαση των κυττάρων.
Παράλληλα, συμμετέχει στην παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων και στον σχηματισμό των μυών.
Επίσης, δρα προληπτικά στην αντιμετώπιση ορισμένων παθήσεων που έχουν άμεση σχέση με την ηλικία, όπως την στεφανιαία νόσο, την αρτηριοσκλήρωση, την άνοια και άλλες. Προλαμβάνει και διαλύει τους θρόμβους, ενώ μειώνει την κόπωση και επιταχύνει την επούλωση των πληγών.
Πλούσιες πηγές της βιταμίνης Ε είναι οι ξηροί καρποί (αμύγδαλα), το σπανάκι,οι ελιές, τα ακτινίδια, τα σπαράγγια, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, το μοσχάρι, το αβοκάντο και το ελαιόλαδο.
Βιταμίνη Κ
Η βιταμίνη Κ είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη που παράγει πρωτεΐνες για υγιή οστά, φυσιολογική πήξη του αίματος και την επούλωση πληγών.
Πλούσιες πηγές της βιταμίνης Κ είναι τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, το μαρούλι, το λάχανο, ο μαϊντανός, το σπανάκι, τα χόρτα, το μπρόκολο, το κουνουπίδι. Επίσης τα φρούτα όπως το ακτινίδιο, τα αποξηραμένα σύκα, το αβοκάντο, τα βατόμουρα, τα σταφύλια, το αχλάδι, το μάνγκο, η παπάγια.
Αννα Νικολέτου
